پيرامون تاريخ و فرهنگ بروجرد

      با گشودن مجموعه ی به یادگار مانده راز می توان دروازه های بروجرد در 60 سال پیش را باز کرد و همراه نویسندگان راز به کوچه پس کوچه های خاطره ها قدم گذاشت . خاطره هایی که اینک در یاد پیران شهر هم نشانی از آن ها نیست و اگر هم باشد آن چنان مبهم و آشفته است که مرور آنها برای رهگذران امروزی چندان ره گشا نیست . آن چه در ادامه می آید حاصل تورقی شتاب آمیز از دوره ی هفته نامه راز موجود در کتابخانه آستان قدس رضوی است که در آخرین روزهای بهار سال 1385 فرصت آن برایم فراهم شد .دهها مطلب ریز و درشت و خبر های جالب و خواندنی از بروجرد 60 سال پیش در راز به چشم می خورد . بسیاری از این مطالب و خبر ها ارزش دوباره خوانی و حتی چاپ مجدد را دارد و با مطالعه آن ها می توان تصویری نزدیک به واقع از بروجرد در آن زمان را ترسیم کرد و با گوشه هایی مهم از زوایای پنهان زندگی اجتماعی مردم این شهر آشنا شد . گزیده ای از این خبرها و مطالب را بی هیچ دخل و تصرفی از راز نقل می کنم .

 

 

         دوشنبه 17 مهر 1323 ، شماره 1

 

اداره فرهنگ به تأسیس یک باب دانشسرا ی پسران و یک باب دانشسرا ی دختران و یک باب آموزشگاه کمک آموزگاری در بروجرد پرداخته و این اقدام وزارت فرهنگ که از لحاظ مرکزیت موقعیت بروجرد به عمل آمده موجب سپاسگزاری اهالی است .

___

 

آگهی

 بشارت به علاقه مندان پارچه وطنی

اخیراً کارخانه بافندگی امید انواع و اقسام پارچه های پاییزه و زمستانی مخصوصاً مشکی اعلا و انواع پیراهن با نازلترین قیمت در دسترس همگانی گذارده است . کلیه علاقه مندان به پارچه وطن به محل کارخانه مراجعه نموده و احتیاجات خود را خریداری نمایند . نسبت به اشخاص بی بضاعت هم تا حدود امکان تخفیف داده خواهد شد .    کارخانه بافندگی امید (1)

___

 

 

وزارت فرهنگ

اداره فرهنگ بروجرد و خرم آباد

آگهی شماره 4942 / 15/7 1323

به عموم داوطلبان دانشسرای مقدماتی اخطار می شود که برای دانستن شرایط مسابقه ورودی و اجرای سایر تشریفات به دفتر دبیرستان پهلوی مراجعه نمایند .                                                                                                                             رئیس فرهنگ

 

 

 

     دوشنبه 15 آبان 1323 ، شماره 5

سکنه بروجرد

    شهر بروجرد تا شعاع 6 کیلومتر متجاوز از هفتاد هزار تن جمعیت دارد که از این شمار متجاوز از پنجاه هزار نفر در شهر و بیش ا بیست هزار تن در دهستان هایی که از شهر کمتر از شش کیلومتر فاصله دارند سکونت دارند . این شهر دارای 9 برزن عمده است بدین قرار : رازان ، صوفیان ، یخچال ، برآباد ، قودقون ، دو دانگه ، ناسک الدین ، باغ میری و سوزنی . بعضی از این برزن ها هم در واقع چند برزن به شمار آیند چنانکه ارک گاهی جزء سوزنی و گاهی جداگانه به حساب می آید و دو دانگه شامل برزن های : پل لف آور ، چال قلعه ، گذر حاج ذینل ، گذر محمد قزوینی ، و بسیاری [ گذر های ] دیگر است . و یا مسجد رنگینه و محله حاج ظهراب و باغ چاله نیز گاهی جدا و گاهی ضمن سایر محلات به حساب می آیند ... شهرستان بروجرد دارای 3 بخش اشترینان ، دورود و الیگودرز است . در واقع در تقسیمات کشوری اشترینان را مرکز سیلاخور بالا ، دورود را مرکز سیلاخور پایین و الیگودرز را حاکم نشین جاپلق و بربرود قرار داده اند .دهستان های بروجرد را سیلاخور ( به اغلب احتمال سیلاخور همان سیلاب خور است ) بالا که در شمال غرب و شمال شرقی قرار دارد و سیلاخور پایین که در شرق قرار و جنوب شهر است تشکیل داده اند . سیلاخور بالا شامل 93 قریه و 50000 جمعیت دارد . سیلاخور پایین از 183 ده و 40000 جمعیت تشکیل یافته [ است] بخش الیگودرز از 395 دهستان که دارای 170000 نفر جمعیت است تشکیل شده . بنابر این شهرستان بروجرد روی هم رفته 310000 نفر جمعیت دارد که قریب یک سی و هشتم جمعیت کشور ما را تشکیل می دهد ...آیا بدین توده انبوه به حدی که در خور مقام اجتماعی آنهاست از لحاظ بهداری ، فرهنگ و سایر مزایا توجه کامل می شود ؟ پاسخ این پرسش را بعداً در همین روزنامه خواهید دید ... 

___

 

 

مسافرت آیت الله [ بروجردی ]

روز شنبه 12 آبان ماه آیت الله حاج آقا حسین طباطبایی به منظور استعلاج پس از مشورت با پزشکان بروجرد و دکتر راستان که از ملایر آمده بودند به عزم تهران حرکت کردند .

راز : کلیه مردم بروجرد و قاطبه ساکنین غرب کشور که از معارف آیت الله و کار های نیک ایشان و دستگیری که از بینوایان به عمل می آورند مستفید می شوند با بی صبری تمام منتظر مراجعت این روحانی بی آلایش و بزرگ که مرجع تقلید قسمتی از ملت ایران و از افتخارات عالم اسلامی است ، می باشند .

 

 

    دوشنبه 29 آبان 1323 ، شماره 7

افتتاح باشگاه

باشگاهی جنب اداره روزنامه راز دایر است و کلیه آقایان بروجردی ها می توانند از ساعت 5 تا 9 بعد از ظهر حضور یافته از مجلات انگلیسی و عکس های جبهه های جنگ و رادیویی که با باطری کار می کند و از طرف متفقین به باشگاه اهدا شده استفاده نمایند .

 

 

 

    دوشنبه 6 آذر 1323 ، شماره 8

نشریه حزب میهن [ بروجرد ]

نشریه ای از طرف حزب میهن بروجرد اخیراً چاپ شده و به این اداره رسیده که شامل نموداری از عملیات شهریور و مهر جمعیت بود . ما موفقیت کلیه جوانان کشور را در انجام خدمات اجتماعی خواهانیم .

___

 

            تصادف با وسایط نقلیه [ متفقین ]

روز دوم آذر ماه ساعت یک بعد از ظهر « پیرکه » فرزند فتح اله ساکن پشتکوه ، چوبدار که برای گرفتن بهای گوسفندان خود به بروجرد آمده و پنجاه هزار ریال وصول نموده و خیال برگشت داشته نزدیک انبار تثبیت زیر یکی از کامیون های متفقین می رود مجروح [شده ] و فعلاً در بیمارستان است و امید بهبودی می رود . قضیه تحت تعقیب است .        

 

  

 

         دوشنبه 13 آذر 1323، شماره 9

شیره کش خانه ها

یکی از بانوان فاضله مقاله ای موثر نگاشته و اظهار می دارد طبق اطلاعی که به دست آورده دوازده شیره کش خانه در بروجرد دایر است و هر یک مبلغی در ماه می پردازند تا کسی مزاحم شان نشود.                                                                                                                                                   

___

 

قطع درختان

چند روز است چند نفر با تبر و اره مشغول انداختن درختان شهر که تنها مایه زیبایی خیابان هاست ، می باشند و در پاسخ [ به] خبر نگار ما که [پرسیده] چرا درخت ها را می اندازید ؟ گفته اند به جای آنها خواهیم نشاند و انشاء اله بزرگ می شوند!  

____

 

                                              احتکار ذغال

  شخصی از خدا بی خبر جلوی کامیون های ذغال را می  گیرد و به هر وسیله شده خریداری می کند و اینک در گذر صوفیان در منزل خود بیست کامیون ذغال احتکار کرده و امیدوار است با گرانی روز افزون  ذغال [  بفروشد و ] سرمایه حلالی به دست آورد !

 

 

 

    دوشنبه 20آذر 1323، شماره 10

آگهی

بدینوسیله به عموم مصرف کنندگان مواد نفتی اطلاع داده می شود که :      

قیمت فروش نفت در شعبه این شرکت هر حلب 18 لیتر خالص 05/31 ریال   

قیمت فروش گازایل در شعبه هر حلب                  "       "     95/21  "    

قیمت فروش نفت در شهر    هر حلب                  "        "        34   "      

قیمت فروش گازایل در شهر هر حلب                   "        "        25  "    

چنانچه هریک از فروشندگان شهر از قیمت معینه فوق گرانتر بفروشند و شکایتی به این شرکت واصل شود، از فروش نفت به او خود داری خواهد شد. شرکت سهامی نفت انگلیس و ایران- شعبه بروجرد اساسی     

 

____

 

 

آگهی

سهمیه شکر  و چای آذر ماه ساکنین دهات بروجرد 500 گرم شکر و 50 گرم چای خارجه و داخله، وسیله معتمدین توزیع خواهد شد. اهالی دهستانها با مراجعه و پرداخت بهاء مقرره ( بهاء 500 گرم شکر 5/9 ریال و بهاء 50 گرم چای مخلوط 4/3 ریال) سهمیه خود و عالیه مربوطه را خریداری نمایند. توزیع سهمیه تا آخر آذر ماه 23 ادامه داشته، بعداً داده نخواهد شد. از طرف رئیس دارایی شهرستان بروجرد _ حسامی         

                              

                         ____

آگهی

سهمیه شکر و چای و سیگار آذر ماه 23 اهالی شهرستان بروجرد 500 گرم شکر زرد و 50 گرم چای خارجه و داخله و 16 دانه سیگار اشنو در مقابل قطع جمله « نشانی کامل» از سوش برگ جیره بندی داوه خواهد شد. صاحبان کوپن با مراجعه به شعباتی که برگ جیره بندی خود را در آنجا به ثبت رسانیده اند سهمیه معینه را به شرح زیر :   

500 گرم     شکر       5/9 ریال  

50 گرم چای مخلوط    4/3 "    

16 دانه سیگار اشنو    8/4 "       

که جمع بهاء سهمیه هر نفر 7/17 ریال می باشد خریداری نمایند.   

                                               از طرف رئیس دارایی شهرستان بروجرد_ حسامی   

____

[ نامه وارده ]

روزنامه محترم راز _ یخچال حاج فتحعلی که واقع است در محله دودانگه گذر آب برده ها ، چند سال است در اثر جلوگیری بهداشتی یخ گرفتن در او ممنوع گردیده و راه عبور  عامه اهل آن محل از ما بین یخچال و دریاچه می باشد و یخچال به نحوی مخروبه و گودال گردیده که با دریاچه اتصال پیدا کرده و به کلی راه عبور پنج هزار نفر اهل این محله مسدود گردیده و تا کنون چند نفر هم در او افتاده که یک نفر از آنها ملا محمد جعفر نام، مکتب دار بوده و فوت کرده و مکرر وضعیت این محله را کتباً به عرض شهرداری رسانید. ترتیب اثری داده نشد... تقاضا مندم خود آقای شهردار یک روز تشریف به این محله بیاورند. وضعیت این محله را خصوصا یخچال و دریاچه را مشاهده فرمایند که اهل این محله چقدر بیچاره م بدبخت واقع شده اند و دادشان هم تا کنون به جایی نرسیده.                                                                                          موسی پناه        

 

 

 

 

 

      دوشنبه 27 آذر 1323 ، شماره 11

       

[ راه اندازی برق بروجرد]        

        سه شب است که برق بروجرد دایر و تقاضای مراجعین را می پذیرد.

 

 

 

 

     دوشنبه 11 دی 1323 ، شماره 13

   

[ستون] می شنویم؟!

که _ هر کس برای پروانه دفن متوفیات مراجعه می نماید تا مبلغی از او نگیرند جواز داده نمی شود!

 که _ جلوی تابوت اموات چند خوانچه محتوی کله قند های گلی راه می اندازند تا لب گور میبرند !          

که _  متصدیان شستوشوی اموات تا یک دست لباس تازه و مبلغ زیادی در جیب مرده نباشد از شستوشوی[ مرده] خودداری می نمایند. خوب است شهرداری_ اگر چه کسی به دستورش توجهی نمی نماید _ حق الزحمه برای این کار معلوم نماید و صاحبان عزا را از این گونه تحمیلات نجات بخشد.

 

 

 

 

     دوشنبه 18 دی1323 ، شماره 14

 

توقف موقت آیت اله [ بروجردی ] در قم

متأسفانه طبق خبری که رسیده و در جراید پایتخت هم درج شده حضرت آیت اله طباطبایی بروجردی بر اثر درخواست پی در پی طبقات مختلف قم تصمیم گرفته اند زمستان را در قم توقف فرموده و بهار را به مشهد مقدس مشرف شوند . این خبر ف با آنکه تأکید بر موقت بودن مسافرت شده اسباب تأثر قاطبه مردم بروجرد و لرستان [ شده ] است و تلگرافات بسیاری از طرف عموم طبقات بروجرد مخابره و تقاضا شده که از این تصمیم صرف نظر فرمایند .

________

 

 

[ ستون ] می شنویم ؟!

که – سخت گیری در باب شیره کش خانه ها وسیله دخلی برای بعضی از رنود شده و هر روز صبح حق السکوتی که معین است از هر شیره کش خانه می گیرند و مزاحمتی نمی کنند !

 

که – ده دکان نانوایی را دکان داران به میل خود بسته و از پخت سایر نانوایی ها به آنها می دهند که بفروشند و در نتیجه بر اثر کمیابی و بدی جنس سود بیشتری ببرند .ضمناً می گویند : « پولی هم برای نعل کردن خر کریم ، جمع کرده و پرداخته اند . » انشاء اله گربه است !

 

 

 

 

 

 

     دوشنبه 25 دی 1323 ، شماره 15

 

خرما های فاسد

بر اثر تذکر این اداره از طرف بهداری مقداری خرمای فاسد از دکان محمد حسین قزوینی کشف و طبق صورت مجلس به شهرداری مراجعه می شود . به هر صورت ضمن آگهی شماره 1712 بهداری شهرستان ، آگهی نموده که استعمال این گونه خرماها تولید بیماری های گوناگون خواهد نمود و از اهالی در خواست کرده اند که از خوردن آن صرف نظر فرمایند .

 

 

 

 

   دوشنبه 2 بهمن 1323 ، شماره 16

 

سگ های ولگرد

شب ها جلوی کلانتری یک ، محل اجتماع سگ های ولگرد و مزاحم است و باز چند شب پیش آقای ستایشی کارمند دارایی مورد حمله قرار گرفته و به زحمت جانی به سلامت برده [است .] ما از بهداری و شهربانی انتظار داریم هر چه زود تر به دفع این سگ ها بپردازند و عابرین را آسوده سازند .

 

 

 

 

    دوشنبه 9 بهمن 1323 ، شماره 17

 

بشارت به عموم آقایان محترم

ساختمان جدید البنای میدان شاهپور جنب مهمان خانه مقدم سابق ، قریباً با دو سالن بزرگ یکی عمومی ، یکی خصوصی و بیست نمره اطاق دو تخت خوابی نظیف از آقایان محترم پذیرایی می شود

                                                                 اسماعیل هوشمند

 

 

 

 

    دوشنبه 23 بهمن 1323 ، شماره 19

           

آب گل رود     

با آنکه به قرار معلوم آخرین قسط پیمان آوردن آب به شهر پرداخت شده به موجب اطلاع اشخاص بصیری، حتی یک ثلث کار هم انجام نشده و هرگز با این ترتیب آب به شهر نخواهد آمد و معلوم نیست به کی باید مراجعه و از کی باید باز خواست نمود!          

 

 

 

 

 

 

 

 

       دوشنبه 30 بهمن 1323 ، شماره 20

 

در حمام نمد می مالند!         

به قرار اطلاع از طرف بهداری، در بعضی خزانه های حمام ها شب ها نمد می خیسانند. از طرف بهداری جلوگیری شده [ است] . ما نمی دانیم نام حمامی را که به این وسیله ارتزاق می کند چه بگذاریم؟!           

 

 

     دوشنبه 7 اسفند 1323 ، شماره 21

   

ضایعه فرهنگی

مرحوم طاهر اسدی آموزگار دبستان فردوسی که عمری در راه فرهنگ این شهرستان سر کرده بود ، روز یکشنبه 6 اسفند به رحمت ایزدی پیوست.        رحمت اله علیه        

 

 

 

     دو شنبه 28 اسفند 1323 ، شماره 24

        

مسافرت دانش آموزان

عده ای از دانش آموزان دبیرستان پهلوی بروجرد برای مسابقه های ورزشی و مشاهده موسسات فرهنگی به سرپرستی چند تن از آقایان دبیران امروز به اهواز و خرمشهر عزیمت می نمایند.    

           

____

 

سینما      

هفته ای یکبار سینمای جالبی از طرف نیروی متفقین در بروجرد داده می شود و هر بار عده بسیاری برای مشاهده ی فیلم ها دعوت می شوند.     

 

 

______

 

بیماری در زواریجان  

به قرار گزارش رسیده در زواریجان در 6 کیلومتری شهر ، تازگی بیماری شیوع یافته و از 160 نفر ساکنین این قریه 9 نفر درگذشته اند. مدت بیماری 7 تا 14 روز طول می کشد. 

 

 

 

 

      دوشنبه 20 فروردین 1324 ، شماره 25

 

ورود

 

-    آقای حاجب دولو که به ریاست سازمان اقتصادی بروجرد منصوب شده اند ، چند روز است وارد و مشغول کار گردیده اند .

 

-    سرکار سرهنگ تیموری از خاندان های شریف آذربایجان و رئیس هنگ ژاندارمری بروجرد و لرستان اند چند روز در بروجرد و الیگودرز به اوضاع گردان و گروهان ها رسیدگی نموده و به خرم آباد مراجعت نمودند .

 

 

-    آقای دکتر گوران که برای تصدی سرویس دندان سازی بهداری بروجرد انتخاب شده بودند ، چندی است وارد و مشغول انجام وظیفه اند و به قرار معلوم هیچگونه وسیله برای کار ندارند .

 

-    آقای دکتر دالوندی نیز که به ریاست دامپزشکی شهرستان بروجرد برگزیده شده اند ، مدتی است انجام وظیفه می نمایند .

 

 

-    آقای دکتر حبیب اله سراج که از پزشکان تحصیل کرده فرنگ اند و چندی به تهران مسافرت کرده بودند ، اخیراً وارد شده و مطب خود را دایر نموده اند .     

 

 

 

     دوشنبه 27 فروردین 1324 ، شماره 26

    

قابل توجه آقایان نمایندگان بروجرد  

چند روز پیش از بافندگی بینوایان و بافندگی امید، بازدیدی توسط نگارنده این نامه بعمل آمد. این دو بنگاه بیش از 160 نفر را پای کارگاه های کوچک خود جای داده و اسباب اعاشه آنان را فراهم می سازند. بافندگی بینوایان 20 کارگاه با نزدیک 50 کارگر دارد و بافندگی امید از 110 کارگر با 29 کارگاه تشکیل می شود. وضع بهداشتی این دو بنگاه خوب و دقتشان در تهیه پارچه های محکم و ارزان قابل تقدیر است. مدیریت بافندگی بینوایان با آقای اصفهانیان و مدیر داخلی آن آقایان جلالی و اعلاء زاده اند و به تربیت کارگران فنی هم می پردازد. مدیریت بافندگی امید با آقای  بهشتی است که چون به سرمایه خودشان هم تأسیس یافته دلسوزی و علاقه بیشتری به خرج می دهند. کسری کاری این دو بنگاه نداشتن نخ است یعنی باید از بازار آزاد با بهای گران خریداری کنند و در نتیجه گرانتر هم بفروشند. چون وزارت پیشه و هنر به کارخانجات و موسسات بافندگی نخ می دهد، بسیار بجاست که آقایان نمایندگان محترم بروجرد، نخ 42 تابیده شاهی، 30 خام، 20 خام و 30 تابیده از وزارت پیشه و هنر برای این دو بنگاه بگیرند. با مدیران این دو بنگاه مذاکره شد و قبول کردند که اگر چنین کومکی از طرف وزارت پیشه و هنر بعمل آید، صدی پنجاه ما به التفاوت نرخ آزاد و نرخ پیشه و هنر را صرف توسعه امور فرهنگی ( از قبیل ساختمان و لباس دانش آموزان بی بضاعت و غیره) نمایند و صدی پنجاه بقیه، صدی 25 را به نفع کارخانه پردازند و به اندازه صدی 25 بقیه از بهای پارچه کم کنند.    

راز _ ما منتظر اقدام فوری از طرف آقایان نمایندگان محترم بروجرد هستیم.

 

_____

 

حاضر بودن دکتر حاذق برای آمدن به بروجرد

به قرار اطلاع آقای دکتر حاذق از اطبای خوب پایتخت اند حاضر شده اند به بروجرد بیایند و وزارت بهداری ماهی شش هزار ریال [ به او ] می پردازند و قرار شده چهار هزار ریال دیگر اهالی تعهد کنند تا نامبرده به بروجرد آمده به خدمات نوعی اشتغال ورزند . بدیهی است مردم متمکن با تعهد هر یک مبلغ ناچیزی ، می توانند طبیب قابلی علاوه بر سایر اطبای شهر در دسترس داشته باشند .

 

 

 

 

 

     دو شنبه 3 اردیبهشت 1324 ، شماره 27

 

اقدام جوانمردانه

آقای یاوری مدیر گاراژ فولادی که خوانندگان ما به همت بلندش آشنا هستند، مبلغ بیست و پنج ریال در اختیار بهداری برای خرید یک دستگاه اتوگلاف ] اتوکلاو [جهت بیمارستان گذاشته و تعهد کرده اند که اگر بیش از این مبلغ ارزش پیدا کند، باقیمانده را هم بپردازد.          

___

دست کشیدن از کار    

عده ای از کارمندان بهداری و بیمارستان بروجرد که نزدیک شش ماه است به دریافت حقوق نایل نیامده اند چند روز بود از کار کناره گیری نموده و در نتیجه به وضع بیمارستان در آن چند روز رسیدگی نشده زیرا این اشخاص باید از محل درآمد شهرداری که از برکت آئین نامه های دکتر میلسپو به صفر رسیده حقوق بگیرند! فعلاً به خواهش عده ای از خیراندیشان از نو دست به کار شده اند تا کی مآخذ حقوق نایل گردند؟         

____

 

تقاضای مردم دو دانگه       

ساکنین کوی دودانگه از شهرداری تقاضای ایجاد راه درشکه و چراغ دارند. چند روز پیش یکی از پایوران شهربانی در این کوی مریض می شود و بعضی از آقایان اطباء به مناسبت نبودن راه درشکه رو و دوری محله، از عیادت خودداری کرده اند. سرانجام پایور نامبرده (دولتشاهی) دنیا را وداع گفت و گرچه بحث بر بحران مرض بوده ولی اگر راه درشکه رو وجود داشت زودتر به پزشک دسترسی پیدا می شده است.

     

راز  _  گمان می رود با نهایت صد هزار ریال از داخل و پنج هزار ریال از بیرون شهر بتوان راه پیاده رو را تسطیح کرد. ما از شهرداری انتظار داریم که در این باب اقدام فوری و موثری نماید.     

 

 

 

     دوشنبه 24 اردیبهشت 1324 ، شماره 30

    

مسابقه مهم فوتبال   

به افتخار پیروزی تاریخی ملل متفق روز یکشنبه 23 اردیبهشت ماه با حضور عده زیادی تماشاگر مسابقه فوتبال جالبی میان دسته آتش انگلیس مقیم بروجرد و دورود و تیم دبیرستان پهلوی بروجرد انجام گیرد و طرفین با حرارت خاصی بازی می کردند و سرانجام بازی دو بر هیچ به نفع بروجرد پایان یافت. از طرف اداره فرهنگ بروجرد از مدعوین پذیرایی گرمی بعمل آمد.       

 

 

 

    دوشنبه 4 تیر 1324 ، شماره 36

    

افتتاح سینما  

اخیراً سینمایی به نام سینما لرستان در شهر بروجرد تشکیل شده و همین یکی دو شب افتتاح می شود.    

___

 

قابل توجه شهرداری و انجمن شهر    

     لابد شما آقایان محترم عصرها با عبور گله گوسفند و گاو از کوچه های تنگ و گرد آلود شهر تصادف کرده اید. گمان نمی کنم هر قدر هم به تندرستی خود بی علاقه باشید از توده های خاک آمیخته به میکروب و آغشته به کثافت اظهار خرسندی نمایید. درست است که قسمت عمده مردم این شهر و اکثر ساکنین این کشور خود گله بی اراده ای را مانند که بازیچه شبانان بی مشعر گشته و به هر کجا که آن دسته بی انصاف بخواهند، بی چون و چرا روان می شوند ولی لااقل برای حفظ بهداشت خودتان هم که شده برای رعایت حیثیات ملی در نظر بیگانگان هم که بوده از این عمل ننگ انگیز و زیان انگیز جلوگیری کنید.خیابانها که آسفالت نیست ، کوچه ها که آب پاشی و جاروب نمی شود ، رفتگر که حکم کیمیا را دارد  ، چرخ های زباله کشی به منزله ی عنقاست و خود خاک روبه و کود تهیه می کنند و به نفع خویش می فروشند ! در این صورت ورود گاو و گوسفند در شهر چه معنی دارد ... خوب است در اولین جلسه ای که تشکیل می دهید برای سعادت مردم رنجدیده بروجرد ( ولو چند گله دار هم رنجیده خاطر شوند ) مقرر کنید که با جدیت تمام از ورود گله به شهر ممانعت نمایند ...

 

یادداشت

1 _  " علی اصغر بهشتی و سید محمد اعلاء زاده از بازرگانان یزدی بودند که به بروجرد مهاجرت کرده و در این شهر ساکن شدند . اعلاء زاده شوهر خواهر بهشتی بود . بهشتی کارگاه بافندگی امید را به کمک او بنیاد گذاشت . این کارگاه در باغ بزرگ بهشتی واقع در خیابان سید مصطفی کنونی و درست در محل دبستان الله اکبر قرار داشت . کارخانه بافندگی امید سال ها مهم ترین کارگاه از نوع خود در بروجرد و منطقه به شمار می رفت . بعد ها کارگاه بافندگی از رونق افتاد . بهشتی با آوردن چند کارگر قالی باف از یزد به بروجرد آن را به کارگاه قالی بافی تبدیل کرد . بعد از چندی آن نیز تعطیل شد . از این رو  بهشتی  به تهران نقل مکان کرد و به خرید و فروش زمین و ساختمان سازی پرداخت . از فرزندانش مهندس منصور بهشتی در رشته نساجی تحصیل کرد و اینک در شهرک صنعتی البرز کارخانه نساجی دارد .

کارگاه بافندگی بینوایان در حدود سال های جنگ جهانی دوم و با تشویق آیت الله العظمی بروجردی توسط مرحوم بهشتی تأسیس شد .مرحوم اعلاء زاده و محمد علی جلایی از گردانندگان این کارگاه بودند . کارگاه به صورت شرکت سهامی عام طرح ریزی شده بود و هدف از تأسیس آن کمک به مردم بینوا و درمانده بود . این کارگاه در باغ انگور بزرگی در حوالی خیابان سعدی کنونی نرسیده به میدان توحید قرار داشت . ظاهراً کارگاه تا زمان رحلت آیت الله العظمی بروجردی در فروردین 1341 همچنان فعال بوده است .

از دیگر اقداماتی که مرحوم بهشتی در بروجرد انجام داد می توان از تأسیس کارگاه تولید صنعتی کره و دیگر محصولات لبنی در یکی از روستا های این شهر یاد کرد که ظاهراً پس از چندی به تعطیلی کشیده شد . همچنین زمین کنونی کارخانجات نساجی بروجرد اول بار و به  همین منظور توسط وی خریداری شد . "    به نقل از دوست بزرگوارم آقای احمد اعلاء زاده در مصاحبه با نگارنده در خرداد 1386

با توجه به آگهی مندرج در شماره 3 راز به تاریخ دوشنبه 30 مهر 1323 و استناد به عبارت : " 4 سال است که بافندگی امید امتحان کاملی از استحکام و لطافت و ارزانی اقسام پارچه محصول کارخانه خود را در بروجرد داده ... " می توان گفت که این کارخانه در سال 1319 شمسی تأسیس شده بود .